Ez duzu bakarrik egin behar: Euskadiko mendekotasunerako laguntzen gida
Mariak egunero keinu berarekin irekitzen du etxeko atea: irribarre nekatu bat eta kafe kopa bat oraindik bero esku artean. Barruan, ama esna dago jada. Batzuetan janzteko laguntza behar du. Beste batzuetan, zein egun den gogoratzeko. Beti, lagunduta sentitzeko.
86 urte ditu. Beti izan den emakume indartsu eta argia izaten jarraitzen du, baina orain zailtasun batzuekin bizi da. Polikiago dabil. Lehenago nekatzen da. Badira bakarrik egin ezin dituen lanak. Eta, batez ere, laguntza behar du.
Mariak ez du zalantzarik. Hor dago.
Baina hilabeteek aurrera egin ahala, beste zerbait nabaritzen hasten da: nekea, etengabeko kezka, denera ez iristearen sentsazioa. Zaintzea, konturatu gabe, lanaldi osoko lan bihurtzen da.
Mariak hasieran ez zekiena zera da, ez zuela bakarrik egin behar.
Euskadin mendekotasun-egoeran dauden adinekoei eta horiek zaintzen dituztenei laguntzeko pentsatutako hainbat prestazio eta zerbitzu publiko daude.
Gaur pausoz pauso kontatuko dizugu zer mendekotasunerako laguntza eska ditzakezun, non eta nola, Araban, Gipuzkoan edo Bizkaian bizi bazara.
Lehen urratsa: mendekotasun-maila ofizialki aitortua izatea
Laguntza ekonomikoez edo zerbitzuez hitz egin aurretik, ezinbestekoa den zerbait dago: mendekotasun-maila ofizialki aitortua izatea.
Aitorpen hori dagokion Foru Aldundiak egiten du, eta hiru maila ditu:
- I. gradua: mendekotasun moderatua
- II. gradua: mendekotasun larria
- III. gradua: mendekotasun handia
Ez da etiketak jartzea. Pertsona bakoitzak bere egunerokoan zer laguntza behar duen ulertzea da. Txosten horrekin Banakako Arreta Plana (BAP) egiten da, egoera bakoitzerako baliabide egokienak biltzen dituena.
Dokumentu hori gabe, ezin da prestaziorik eskatu.
Zaintzarako hiru laguntza ekonomiko handi
Lurralde bakoitzak bere berezitasunak baditu ere, hiruretan laguntza-ildo nagusi berberak errepikatzen dira. Eta guztiak ideia beretik abiatzen dira: familiei laguntzea, arintzea eta eustea.
1. Etxean zaintzea: Familia Inguruneko Zaintzetarako Prestazioa (FIZP / PECEF)
Gehien eskatzen den laguntza da. Senitartekoa etxean zuzenean zaintzen duten familientzat pentsatuta dago, Mariarentzat bezala. Ordutegiez, otorduez, medikazioaz, bisita medikoez, aldea markatzen duten xehetasun txikiez arduratzea esan nahi du. Eta hori egitea, askotan, atsedenik gabe.
Prestazio honek lan ikusezin hori aitortzen du. Horrela funtzionatzen du:
- Zaintzailea senide hurbila izan ohi da.
- Etxe berean bizi da.
- Eguneroko arreta bere gain hartzen du.
- Hileko prestazio bat jasotzen du.
Lurraldekako berezitasunak:
- Araba: Foru Aldundiak arautzen du; zaintza BAPean agertzea eta helbideak baldintza egokiak izatea eskatzen du. Informazio gehiago (Araba).
- Gipuzkoa: egoitza legala luzea izatea eta zaintzailearen eta mendekotasuna duen pertsonaren arteko bizikidetza egonkorra eskatzen da. Informazio gehiago (Gipuzkoa).
- Bizkaia: zenbatekoa mailaren, diru-sarreren eta beste zerbitzu batzuen erabileraren araberakoa da, gutxienez gehieneko zenbatekoaren % 25 bermatuta. Informazio gehiago (Bizkaia).
2. Autonomia handiagoarekin bizitzea: Laguntza Pertsonalerako Prestazioa (LPP / PEAP)
Badira erabakiak hartzen, kalera ateratzen, errutinei eusten jarraitu nahi duten adinekoak, baina laguntzarekin. Laguntza horri esker, etxez etxeko zaintzan profesional bat kontrata daiteke, honako hauetan laguntzeko:
- Aseoa eta mugikortasuna.
- Erosketak eta eguneroko jarduerak.
- Ikasketak edo lana.
Ez du ordezkatzen. Laguntzen du.
- Araba: kontratua eta Gizarte Segurantzan alta ematea eskatzen da, familia-loturarik gabe. Informazio gehiago (Araba).
- Gipuzkoa: nahitaezkoa da kualifikazio profesionala izatea eta kontratua justifikatzea. Informazio gehiago (Gipuzkoa).
- Bizkaia: gainera, Bizitza Independentearen Banakako Plana eskatzen da. Informazio gehiago (Bizkaia).
3. Plaza publikorik ez dagoenean: Zerbitzuari Lotutako Prestazioa (ZLP / PEVS)
Batzuetan, etxean zaintzea nahikoa ez den une bat iristen da. Ez maitasun faltagatik, beharrizanagatik baizik (gaueko txandak, gainbegiratze medikoa, etengabeko arreta).
Plaza publikorik ez dagoenean, familia askok egoitzetara eta eguneko zentroetara jotzen dute, eta horrek eragin ekonomiko handia dakar. Hor agertzen da prestazio hau:
- Araba: bi modalitate daude, arrunta eta familia-atsedenekoa.
- Gipuzkoa: itxaron-zerrenda publikoan egotea eta zentro pribatu batekin kontratua izatea eskatzen da.
- Bizkaia: batez ere egoitzetan aplikatzen da, zerbitzuaren faktura justifikatuekin.
Non eskatzen da hau guztia? Dena Gizarte Zerbitzuetan hasten da
Izapideak konplexuak eman ditzaketen arren, arau komun bat dago: zure udalerriko gizarte-langileari hitzordua eskatu behar diozu eta dokumentazio hau aurkeztu:
- NANa eta errolda-agiria.
- Bankuko dokumentazioa.
- Txosten medikoak eta inprimaki espezifikoak.
Hiru lurraldeetan eskaera aurrez aurre egiten da, eta ebazteko batez besteko epea hiru hilabete ingurukoa izaten da.
Ez duzu zertan dena hasieratik jakin. Urrats bakoitzean lagun diezazuketen profesionalak daude.
Eusten duen sarea: zaintzea bidean galdu gabe
Gaur Mariak bere ama zaintzen jarraitzen du. Elkarrekin gosaltzen jarraitzen dute, poliki paseatzen eta antzinako oroitzapenekin barrez. Baina orain Maria ez dago bakarrik.
Orain laguntza ekonomikoa, orientazio profesionala, atseden hartzeko uneak eta informazio argia ditu. Eta horrek dena aldatzen du. Zaintzeak ez lukeelako esan behar akitzea, ez amore ematea, ezta desagertzea ere.
Laburbilduz: garrantzitsuena
- Eskatu mendekotasunaren balorazioa.
- Berrikusi zure Banakako Arreta Plana (BAP).
- Joan Gizarte Zerbitzuetara.
- Informatu erabaki aurretik.
- Eskatu laguntza beldurrik gabe.
Zaintzea maitasun ekintza bat da. Baina babestutako eskubidea ere izan behar du.
